ESG Risklerinin Yönetimi – Swiss Re Örneği
1. ESG Risklerin Tanımlanması
Swiss Re, ESG risklerini 3 ana başlık altında ele alır:
- Environmental (Çevresel): İklim değişikliği, karbon emisyonu, doğal kaynak kullanımı
- Social (Sosyal): İnsan hakları, işçi hakları, toplum üzerindeki etki, ürün güvenliği
- Governance (Yönetişim): Yolsuzluk, rüşvet, şeffaflık eksikliği, yönetim kurulu zafiyetleri
Her bir alan için detaylı “risk faktörleri listesi” oluşturulur. Bu liste, sektör, coğrafya ve ürün bazında farklılaşır.
2. Risk Değerlendirme ve Sınıflandırma Süreci
İki temel değerlendirme katmanı vardır:
a. Ön Risk Taraması (Pre-Screening)
- Tüm müşteriler, projeler ve yatırımlar bir ESG ön tarama kontrolünden geçirilir.
- Bu taramada, “yüksek ESG riski barındıran” alanlar (örn. kömür madenciliği, tropik orman tahribatı, insan hakları ihlali) önceden tanımlıdır.
b. Derinlemesine ESG İncelemesi (Enhanced ESG Assessment)
- Belirli risk eşiğini geçen işlemler için uzman ESG analistleri tarafından kapsamlı bir analiz yapılır.
- Sektöre özel kılavuzlar ve vaka bazlı araştırmalar bu aşamada devreye girer.
3. ESG Risk Entegrasyonu – Karar Süreçlerine Dahil Etme
a. Underwriting Sürecine Entegrasyon
- Sigortalama (underwriting) kararlarında ESG risk skorları kullanılır.
- Eğer ESG riski yüksekse, ya poliçe verilmez ya da şartlar ağırlaştırılır.
b. Yatırım Portföyü Yönetimi
- Portföyde yer alan şirketlerin ESG notları izlenir (MSCI, Sustainalytics gibi derecelendirme kuruluşları ile).
- Yüksek ESG riskine sahip varlıklar elden çıkarılır (“divestment” politikası).
c. İç Politikalar ile Uyum
- Tüm ESG kriterleri, kurumun etik kodları, risk iştahı beyanı ve politika belgeleriyle uyumlu olmalıdır.
- Uyuşmayan projelere “ESG veto” uygulanır.
4. Riskin İzlenmesi ve Güncellenmesi
- Yıllık ESG Risk Güncelleme Çalıştayı: ESG kriterleri, değişen dünya koşullarına göre yılda bir kez yeniden gözden geçirilir.
- Global Risk Takip Sistemi ile olay bazlı ESG tetikleyicileri izlenir (örneğin: insan hakları ihlali haberleri, çevre felaketleri).
5. İzleme, Raporlama ve Eğitim
- ESG Dashboard: ESG risk düzeyleri, haritalar ve zaman içindeki eğilimler grafiksel olarak izlenir.
- Yıllık ESG Risk Raporu: Yönetim kuruluna sunulur, yatırımcılarla paylaşılır.
- Eğitim Programları: Tüm çalışanlar için ESG farkındalık ve politika eğitimi zorunludur.
6. Örnek Politik Uygulamalar
- Kömür Politikası: 2018’den beri kömür projelerine sigorta verilmemektedir.
- Ormancılık Politikası: Tropik orman tahribatına neden olan projelere yatırım yapılmaz.
- İnsan Hakları Politikası: İnsan hakları skoru düşük ülkelerdeki müşteriler ekstra taramadan geçer.
Uygulanabilirlik Açısından Notlar
- Benzer framework, Türkiye’de özellikle ilaç, enerji, inşaat ve madencilik sektörlerine uyarlanabilir.
- Holding seviyesinde ESG risk skorlama sistemi geliştirilebilir (örn. 0-5 risk puanlama).
- Karar destek sistemine ESG veto kriterleri eklenerek “etik-finansal” bütünlük sağlanabilir.
